Χωρίς ονόματα

‘Όταν η γιαγιά μου καταλαβαίνει ότι κατά τον ύπνο της περνάνε και ημέρες, κάθεται στην κόχη του κρεβατιού, για να μένει ξύπνια. Πώς μπορεί να ζει κανείς, όταν μόνο κοιμάται, με ρωτάει. Είναι ακόμα τόσο ψηλή, που ενώ κάθεται μπορεί να έχει τα πόδια της στο πάτωμα, αλλά τα πόδια είναι γυμνά, επειδή δεν χωράνε πια στις παντόφλες. Το σώμα της γιαγιάς μου έχει γίνει ισχνό, αλλά γεμάτο νερό, σαν καράβι που μπάζει νερά, κι όταν είναι καθιστή τρέχει το νερό στα πόδια της. Αναγνωρίζω τα δάχτυλα των ποδιών της γιαγιάς μου, ως το πρότυπο σχήμα των δικών μου των δαχτύλων, αλλά το νερό κάνει επέλαση σ’ εκείνο το σχήμα από μέσα, ετοιμάζεται να το ανοίξει. Τώρα και η λίμνη έχει βρει τον δρόμο της που βγάζει μέσα στη γιαγιά μου, σκέφτομαι αναγκαστικά, και χαζεύω τη γιαγιά μου μερικές μέρες και νύχτες να κάθεται. Όσο είμαι καθιστή, ζω, λέει, και μένει καθιστή.* 

Τα βράδια που δε με πιάνει ο ύπνος στέκομαι μπροστά στην βιβλιοθήκη και πιάνω με το χέρι μου ένα οποιοδήποτε βιβλίο, δεν έχει σημασία αν το έχω διαβάσει παλιότερα ή όχι, σημασία έχει να βρεθούν εκείνη τη στιγμή καμιά δεκαριά σελίδες που θα διώξουν από πάνω μου την ημέρα ή έστω θα την τυλίξουν στο χαρτί. Την Έρπενμπεκ την συνάντησα τυχαία σε κάποιο παζάρι, ήμουν όμως πολύ απασχολημένος τότε με τον Ηράκλειτο για να ασχοληθώ μαζί της. Το βράδυ που έπεσα τυχαία πάνω της, περπατώντας στα σκοτάδια του σπιτιού χωρίς τα γυαλιά μου (σαν να λέμε εντελώς στα τυφλά δηλαδή), είχα ξεχάσει ότι με περίμενε στην βιβλιοθήκη εδώ και κάποιους μήνες. Δύο ώρες μετά, παρακαλούσα να βρεθεί καμιά έξτρα ώρα μέσα στη νύχτα, μήπως και καταφέρω να προλάβω ένα ακόμα διήγημα, πριν ο ήλιος ανατείλει και πρέπει να σηκωθώ για την δουλειά.

Μέσα σε όλα όσα συμβαίνουν τις τελευταίες μέρες, τους μήνες και τα χρόνια, προσπαθώ να επαναλαμβάνω σαν ένα μικρό mantra στον εαυτό μου «Μην ξεχάσεις να ζήσεις, μην ξεχάσεις να ζήσεις». Δεν είναι εύκολο. Πέφτουμε ιλιγγιωδώς σε μαύρες τρύπες που μας ρουφάνε διαθέσεις και ελπίδες, και αφηνόμαστε σε αυτές άλλοτε από ανημποριά να αντισταθούμε κι άλλοτε από πεποίθηση ότι αυτό είναι το χρέος μας. Δεν είναι προφανώς, το μόνο που μας μένει είναι να αντισταθούμε προσωπικά και συλλογικά εκτοξεύοντας εκτυφλωτικό φως. Δύσκολο, όχι ακατόρθωτο.

Ο κόσμος της Έρπενμπεκ είναι άγριος, με μια σκληρότητα που σε καθηλώνει, χωρίς καμία διάθεση ωραιοποίησης. Είναι όμως και παιδικός, με τον ορισμό της παιδικότητας που έχει δώσει, ας πούμε, η Καραπάνου. Οι ιστορίες της μοιάζουν τόσο αληθινές που νομίζεις ότι θα μπορούσαν να είχαν συμβεί και σε εσένα – μόνο όταν δείχνουν τα δόντια τους είναι που κάνεις πίσω προσπαθώντας ενστικτωδώς να αποφύγεις την ταύτιση. Οι ήρωες της Έρπενμπεκ είναι μικρά παιδιά, ηθοποιοί στη σύνταξη, παγιδευμένες γυναίκες, ερωτευμένοι έφηβοι, γιαγιάδες που σκαλίζουν το παρελθόν τους, είμαι εγώ πριν γεννήσω μνήμες κι εσύ όταν κατάφερες να συμφιλιωθείς μαζί τους. Προσφωνούνται συνήθως με ολόκληρες προτάσεις, είναι «ο αγαπημένος μου και η γυναίκα του» ή «αυτός που η μάνα μου αποκαλεί αδελφό μου γιατί είναι ο γιος της καλύτερής της φίλης». Οι ήρωές της είναι συνήθως ανώνυμοι.

Έτσι ανώνυμα, σαν ήρωες λογοτεχνικού βιβλίου και όχι πραγματικοί άνθρωποι, μένουν και τα θύματα των επώνυμων φασιστών. Από τη μια ο Κασιδιάρης και από την άλλη ο Πακιστανός, από τη μια ο Λαγός και από την άλλη ο μετανάστης. Η «αγανακτισμένη κάτοικος Αγίου Παντελεήμονα» παρέμενε ανώνυμη για όσο βόλευε, ύστερα απέκτησε όνομα, επώνυμο και θέση σε ψηφοδέλτιο. Σήμερα που σε κάποιους από αυτούς πέρασαν χειροπέδες, γιατί προφανώς ως εδώ μπορούσαν να εξυπηρετήσουν το σύστημα, σήμερα όλοι αυτοί χαρίζουν πρώτοι το ονοματεπώνυμό τους (με τι αντάλλαγμα άραγε;) στον νυν υπέρ πάντων αγώνα της κυβέρνησης να παραμείνει στη θέση της. Μετά από αυτούς θα μάθουμε και τα ονόματα όλων των άλλων; Θα δούμε ποιοι άλλοι κρύβονται πίσω τους, τους χρηματοδοτούν και τους υποστηρίζουν; Και, από την άλλη, θα μάθουν επιτέλους οι πρώην υποστηρικτές των ναζί και νυν αντιφασίστες των δελτίων των 8 το όνομα του Shehzad Luqman;

*Τζέννυ Έρπενμπεκ, από τη συλλογή διηγημάτων «Σκύβαλα» (Εκδόσεις Ίνδικτος)

Advertisements

2 thoughts on “Χωρίς ονόματα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s